Oude Vest (Centrum)

Gebieden
1250 tot heden
Str231 oude vest rimg0102 Str231 oude vest rimg0102

Het Oude-Vestriool in de huidige Vlaszak tijdens herstelwerkzaamheden in 2009.

De Oude Vest is een onderdeel van de cirkel die rond de kleine binnenstad loopt. Deze cirkel is het tracé van de vroegere stadsmuur en stadsgracht. Later werd dit een brede ruimte, geschikt voor de jaarlijkse kermis. Nog weer later werd dit de zogenaamde cityring. In de laatste decennia wordt deze ring steeds meer herschapen in een prettige verblijfsruimte.

Nieuwstraten

In de tweede helft van de dertiende eeuw werd rond de stad een aarden wal aangelegd als eerste omwalling. In de veertiende eeuw werd vóór of op deze wal een stenen muur gebouwd. In 1536 en daarna werden deze muren afgebroken en de achterliggende aarden wal afgegraven.

Na de stadsbrand van 1490 tot aan de Beeldenstorm van 1566 is in Breda een groot aantal nieuwe straten aangelegd, de zogenaamde nieuwstraten. In de stadsrekening van 1555 werd al opgemerkt dat de erven die langs de oude vesten of wallen lagen door verschillende mensen werden gebruikt en zelfs met huizen betimmerd zonder toestemming van de stad. Pas in 1561 kwam het tot een akkoord. De ‘erven daar de stads oude wallen eensdeels te liggen plagen’ werden opgemeten door meester Peter de Landmeter en verkocht. De ondergrond van de afgegraven wal werd gedeeltelijk gebruikt voor de aanleg van nieuwe straten. Zo ontstonden de huidige Vlaszak, Oude Vest, Houtmarkt, Karnemelkstraat en Nieuweweg. De breedte van deze straten was meestal twee roeden, dat is ruim tien meter.

Oude Vest

De oude stadsgracht bleef nog liggen tot in de negentiende eeuw. In 1578 al wordt gesproken van de Oude Vesten. ‘Vest’ is vestinggracht. Alternatieve benamingen waren Achter de Dekens Huysinge (1558), Achter de Hal (1578) of Achter de Oude Hal (1621). De hele rits Vlaszak, Oude Vest, Houtmarkt, Karnemelkstraat en Nieuweweg werd ook wel in zijn geheel aangeduid als Nieuweweg. Andere namen zijn Bij de Gevangentoren (1640), Op de Waterkant bij de Gevangentoren (1666) en de Cingel (1691). In 1717 komen we zelfs de Keizersgracht tegen.

Br 22 03 2
Bb p222 272 gevangenentoren afgebroken
Links de opgraving van de Gevangentoren. Rechts een opmetingstekening uit 1827 met zicht op de waterzijde van de toren. Rechts van de toren lag de toenmalige brug naar de Molenstraat.

Belangrijke gebouwen

Lang de Oude Vest stonden een aantal belangrijke gebouwen. Op de hoek met de Halstraat stond de nieuwe Vleeshal, later het Tuchthuis en nog later het Wapenmagazijn. Bij de Molenstraat stond de Gevangentoren en nog iets verder het weeshuis. Van de Gevangentoren zijn in 2003 belangrijke resten opgegraven

Vingerhoedstraat

Ten zuiden van de gracht lag tussen de Keizerstraat en het Nonnenveld een aparte straat, de Vingerhoedstraat, voor het eerst zo genoemd in 1744. Waarschijnlijk heeft deze naam een pejoratieve (ongunstige) betekenis. Een vingerhoed is klein en de huisjes en deze straat waren dat ook. De noordzijde van de straat werd afgebroken in 1885, waarna het onderscheid met de Oude Vest verviel.

Demping

Vanaf 1854 werd de Oude Vest gedempt tussen de Eindstraat en de Keizerstraat. Van 1863-1877 volgde in stukjes en beetjes de rest tot aan de Singelgracht bij de Sophiastraat. De Oude Vest is overkluisd met een imposant tongewelf, vergelijkbaar met de Antwerpse ruien. Het riool van de Oude Vest wordt nog niet toeristisch geëxploiteerd. In de negentiende eeuw zijn wel aanzetten gegeven om van de Oude Vest een mooie boulevard te maken, maar het is er nooit van gekomen.

Literatuur

Hans de Kievith en Gerard Otten, ‘”De stads oude wallen”, Archeologisch onderzoek en archiefonderzoek naar de middeleeuwse stadsverdediging vullen elkaar aan’, in ErfgoedBrief Breda nummer 14, voorjaar 2010 en nummer 17, zomer 2011.
Gerard Otten, De straten van Breda (Breda, 1988).

Deel dit artikel

Nieuwsbrief

Aanmelden

Ook interessant

Idee icoon

Mis je iets? Informatie onjuist? Ideeën?

Mail je reactie
Erfgoedweb is een initiatief van
gemeente Breda
chevron-up Scroll naar boven