Opgraving Haven/Nieuweweg 2005

Archeologie
1300 tot heden
1 / 3
  • De fundamenten van het poortgebouw van de Tolbrugpoort  
  • 7
    De kademuur met verschillende bouwfasen en een riooldoorgang  
  • 7
    Op het stadsaanzicht uit ca.1520is de Tolbrugpoort in detail te zien (coll. Breda's Museum)  

Tijdens een archeologische begeleiding bij de aanleg van een grondwaterdrain aan de Haven (de straat) en Nieuweweg zijn over een grote lengte de binnenzijde van de kademuur, de stadsmuur en de Tolbrugpoort in het zicht geweest. In 1953 was al een deel van de stadsmuur blootgelegd bij de aanleg van een nieuwe riolering maar dit was nooit archeologisch gedocumenteerd. De buitenzijde van de Tolbrugpoort was al in 1979 opgegraven door amateur-archeologen.

BR-82-05_topo_low.jpg BR-82-05_1824_low.jpg
De onderzoeksputten op de huidige topografie en op het kadastraal minuutplan van 1824. In grijs het omliggende archeologische onderzoek

De stadsmuur

De 14e eeuwse stadsmuur was op een groot aantal plaatsen tot vlak onder het straatniveau aanwezig maar ook op talloze plaatsen doorsneden door rioleringen. De muur lijkt direct of met een kleine insteek op de natuurlijk bodem gebouwd wat impliceert dat er na de bouw aan de stadszijde fors opgehoogd moet zijn. Ten noorden van de Tolbrugpoort zijn geen steunberen aanwezig; ten zuiden van de poort, aan de Nieuwe weg zijn wel enkele steunberen waargenomen. Er lijkt overigens een faseverschil te bestaan tussen de stadsmuur ten noorden van de poort en ten zuiden van de poort waarbij het zuidelijke gedeelte ouder lijkt te zijn. De noordzijde is vermoedelijk op planken en palen gefundeerd.
Op drie plaatsen werd er nog bestrating tegen de stadsmuur aangetroffen, bestaande uit Doornikse steentjes of op zijn kant geplaatste bakstenen.

BR-82-05_3.jpg BR-82-05_7.jpgDe stadsmuur zoals die aan de Haven aangetroffen werd. Recht een fragment van de middeleeuwse bestrating. In dit geval keitjes van Doornikse kalksteen

De Tolbrugpoort

De Tolbrugpoort was een rechthoekig poortgebouw geflankeerd door twee torens. Deze toren hadden een hoefijzervorm. Aan de stadskant waren de natuurstenen stootblokken bij de poortingang nog aanwezig. De doorgangbreedte bedroeg circa 3 meter . De waterzijde, met bruggenhoofd, is al in 1979 door amateurarcheologen opgegraven. De fundamenten van de zuidelijke poorttoren bevinden zich grotendeels in de kelder van het pand "de Trapkes"

BR-82-05_6.jpg BR-82-05_4.jpg
Overzicht over het poortgebouw. De tekenaar zit in de doorgang aan de stadszijde.Rechts liggen stootblokken tegen de hoek van de poortdoorgang. Deze stenen dienden al bescherming  van de kwetsbare hoeken

De kademuur

De kademuur werd in verschillende fasen waargenomen, tevens werden de jongste maar ook oudere trappen naar het water teruggevonden. Daarbij was er een verschil tussen trappen haaks op de kade en trappen parallel aan de kade. De kademuur werd op talloze plaatsen doorbroken door private afvoeren en stadsriolen.   

BR-82-05_2.jpg BR-82-05_5.jpg
Eén van de fundamenten van een trap naar het water. Niet duidelijk is of deze trap behoort bij de 16e eeuwse kademuur of bij een doorgang door de stadsmuur. Rechts de stadsmuur ter hoogte van de Nieuweweg

Ook interessant

Haagdijk (Centrum)
Haagdijk (Centrum) 1250 tot heden
De naam Haghedijc komt voor het eerst voor in een oorkonde in het arch...
Gebieden
Rozemarijnstraat (Centrum)
De oudste vermelding van deze steeg is uit 1553. Hij had toen nog geen...
Gebieden
Nieuweweg (Centrum)
Nieuweweg (Centrum) 1550 tot heden
Na de heraanleg van de Mark loopt de Nieuweweg weer langs het water....
Gebieden
Potkanstraat (Centrum)
Potkanstraat (Centrum) 1400 tot heden
De Potkanstraat loopt van de Havermarkt naar de Haven. Het stegenpatro...
Gebieden
'Steeg achter de Vismarkt' (Centrum)
De Steeg achter de Vismarkt aan de Haven is een openbare weg....
Gebieden
Haven, 'Kaai' (Centrum)
Haven, 'Kaai' (Centrum) 1450 tot heden
Na de heropening van de Haven is het hier weer levendig geworden....
Gebieden
'Vismarkt' (Centrum)
'Vismarkt' (Centrum) 1490 tot heden
De naam Vismarkt is geen officiële straatnaam....
Gebieden
'Enge Steeg' (Centrum)
'Enge Steeg' (Centrum) 1400 tot heden
De binnenstad van Breda wordt doorschoten met oude stegen....
Gebieden
Tolbrug (Centrum)
Tolbrug (Centrum) 1190 tot heden
De Tolbrug ligt over de gereconstrueerde Haven....
Bouwwerken
Tolbrugstraat (Centrum)
Tolbrugstraat (Centrum) 1275 tot heden
De Brugstraten vormen een belangrijke winkelstraat in het stadshart....
Gebieden
Opgraving Karnemelkstraat / Eindpoort  1963
Na de afbraak van het hoekpand Ginnekenstraat en de (toen nog smalle) ...
Archeologie
Waarneming Haven / Stadsmuur 1953
In 1953 werd bij een vernieuwing van het hoofdriool op de Haven de ...
Archeologie
Opgraving Tolbrugpoort 1979
Tijdens een waarneming van de Archeologische Werkgroep Breda werd op ...
Archeologie
Opgraving Nieuweweg vm. Satéhut 2007
Opgraving Nieuweweg 2007 1300 tot 1900
Tussen 30 mei en 15 juni 2007 werd een archeologisch onderzoek ...
Archeologie
Waarneming Nieuwe Weg / de Trapkes  2003
Tijdens funderingsonderzoek tegen de oostgevel van het gebouw ...
Archeologie
De Haven gaat weer open
De wens om de in 1964 dichtgeworpen Haven weer open te maken leefde al...
Gebieden
Demping haven
In 1937 werden de plannen gemaakt voor de Noord-Zuiddoorbraak. De Mark...
Gebeurtenissen
Aanleg Haagdijk en Teteringsedijk
De belangrijke oost-westroute over het grondgebied van de heer van Bre...
Archeologie

Locatie

Deel dit artikel

Facebook Twitter

Downloads

Nieuwsbrief