Opgraving Markendaalseweg / Marquant 2004

Archeologie
1600 tot 1904
1 / 6
  •  
  • 7
    Voorraadpot, vermoedelijk Spaans aardewerk. Datering niet bekend  
  • 7
    Inmaakpot, zgn. Keuls aardewerk. Datering 2e helft 19e eeuw.  
  • 7
    19e eeuws farmacie flesje van John Gosnell, een Engelse cosmetica fabrikant die in de 17e eeuw z'n bedrijf is begonnen  
  • 7
    Merknaam aan de onderzijde van het flesje.  
  • 7
    Inktpotje, late 19e eeuw.  

In de zomer van 2004 heeft onderzoeksbureau BAAC in de westelijke hoek van het plangebied "Marquant" aan  Markendaalseweg een proefonderzoek uitgevoerd. De onderzoeksresultaten geven een duidelijk beeld van het veranderende gebruik van het terrein in de loop van de tijd. In eerste instantie functioneerde het opgravingsterrein als achterterrein van een hofhuis, gelegen tussen het hofhuis Nedervenne en de rivier de Mark. Over hoe dit achterterrein gebruikt werd is slechts weinig bekend. In archiefstukken uit verschillende tijden wordt melding gemaakt van bijgebouwen en tuinen. Zo bestond in 1599 het huis Nedervenne uit: '..huisinge, poorte, stallinge, hovinge ende erffenisse'. Van al de genoemde bijgebouwen is tijdens het onderzoek niets aangetroffen. Vermoedelijk waren deze niet diep gefundeerd of zelfs uit hout opgetrokken. Slechts de begrenzende stads- of tuinmuur is na enig zoekwerk aangetroffen.

BR-66-04_topo.jpgBR-66-04_1824.jpg
Het archeologisch onderzoek op de hudige topografie en op het kadastraal minuutplan van 1824. In grijs het omliggende onderzoek

Achtertuin van huis Nedervenne

De eerste tastbare bewijzen voor bebouwing op het achterterrein stammen uit de 18e eeuw. De teruggevonden funderingen van een theekoepel wijzen op een gebruik van het terrein als tuin. Gezien de datering in de 18e eeuw ligt het voor de hand dat deze tuin in Franse stijl is uitgevoerd. Uit de archieven is bekend dat in 1771 het hofhuis wordt overgenomen door de koopman Godefridus Martinus Berenbroeck, die zich de titel van baron had aangemeten. Tot dit huis behoort ook de 'nieuwlings aangelegde plantagien in den hoff'. Van een theekoepel wordt geen gewag gemaakt. De aanwezigheid van een theekoepel duidt op enige status.

BR-66a-04_3.jpg BR-66a-04_2.jpg
De 18e en 19e eeuwse bebouwing met rechts het plateau van één van de smeltketels of maalstenen

Industriële bebouwing

Wanneer het theekoepeltje wordt afgebroken is onzeker. Rond 1810 wordt in het hofhuis een zeep- en zoutziederij gevestigd. Dit is een aanzienlijk verschil in status ten opzichte van 1771. Het is aannemelijk dat in deze fase het pakhuis is gebouwd, waarin later de oliemolen is gevestigd. Gezien de dikke fundamenten heeft het pakhuis mogelijk meerdere verdiepingen gehad . Het zal gebruikt zijn voor de opslag van grondstoffen voor de zeep- en zoutindustrie, zoals steenzout en oliën. Tevens is het denkbaar dat de eindproducten hier zijn opslagen, in afwachting van verder transport (over de Mark?). Vanaf het midden van de 19e eeuw is het voormalige pakhuis in gebruik als stoomoliemolen. Hiervoor vindt een aantal aanpassingen plaats aan het gebouw. Er komen o.a. extra kelders en zware fundamenten voor de maalstenen en andere machines. De geproduceerde olie is waarschijnlijk gebruikt in de zeepindustrie. Op het eind van de 19e eeuw is er sprake van een ernstige concurrentiestrijd in de zeepindustrie, waardoor er slechts enkele grote fabrieken, zoals Lever en Van den Bergh, overblijven. Het fabriekje van Guljzal deze concurrentiestrijd niet overleefd hebben.

Kloosterterrein

In 1899 kopen de zusters Franciscanessen het hofhuis en de daarbij behorende grond op en laten op de plaats van de voormalige fabriek en stoomoliemolen een kapel bouwen. Op de opgraving werden (helaas) dan ook de verzamelputten van de toiletten van het klooster aangetroffen.

Ook interessant

Nieuweweg (Centrum)
Nieuweweg (Centrum) 1550 tot heden
Na de heraanleg van de Mark loopt de Nieuweweg weer langs het water....
Gebieden
Hofhuizen Nieuwstraat / Grand Hotel Nassau
Het klooster aan de Nieuwstraat vormt een herinnering aan het Rijke Ro...
Bouwwerken
Waarneming Markendaalseweg politiebureau 2003
Na de sloop van het politiebureau aan de Markendaalseweg werd in de ...
Archeologie
Opgraving Nieuwstraat 21-29 2008
Het proefsleuvenonderzoek ( zomer 2008) achter de hofhuizen ...
Archeologie
Opgraving Markendaalseweg / Carré Markenhage 2005
Bij noodonderzoek in de bouwput van het appartementencomplex...
Archeologie
Opgraving Markendaalseweg  2004-05
Tijdens een archeologische begeleiding aan de Markendaalseweg zijn ...
Archeologie
Opgraving Markendaalseweg / Florijncollege  2000
In de maanden januari en februari 2000 werd archeologisch onderzoek ...
Archeologie
Waarneming Waterstraat riool 1994
Tijdens de rioleringswerkzaamheden in de Waterstraat kon een ...
Archeologie
Klooster en kapel aan de Nieuwstraat
In 1849 kochten zusters franciscanessen de voormalige hofhuizen Assend...
Bouwwerken
Adellijke woningen
Adellijke woningen 1350 tot heden
De komst van de Nassaus trok weer adel en andere lokale potentaatjes ...
Bouwwerken

Locatie

Deel dit artikel

Facebook Twitter

Downloads

Nieuwsbrief