Schoolstraat (Centrum)

Gebieden
1100 tot heden
  • De Synagoge in de Schoolstraat, hersteld in 1992.  

De smalle Schoolstraat loopt vanaf de Havermarkt in de richting van het Kasteelplein. Het belangrijkste gebouw hier is de Joodse synagoge. De Ginnekenstraat, Eindstraat, Karrestraat Torenstraat en Vismarktstraat moeten dateren uit de twaalfde eeuw. Men veronderstelt algemeen dat deze straten onderdeel uitmaakten van de prestedelijke nederzetting als ontsluitingsroute vanuit het zuiden. Deze straten vormen dus de oudste generatie straten in het centrum. Ook de Schoolstraat en de Cingelstraat lijken topografisch tot deze eerste generatie te behoren. Ze vormden overigens één straat die vanaf de 14e eeuw de toegang vormde tot de burcht van Breda

Havenstoep

Tussen 1988 en 1992 en in 1988 vonden aan de Kraanstraat verschillende opgravingen plaats. De oevers van de rivier de Mark werden ontgonnen vanaf rond 1100. Dit zijn de oudste bewoningssporen van de prestedelijke nederzetting die tot nu toe zijn teruggevonden. Rond 1250 is in het verlengde van de Schoolstraat een grote havenstoep (een bestrate toegangsweg tot onder de waterlijn) aangelegd. Deze weg is in het begin van de veertiende eeuw weer in onbruik geraakt. De havenzone veranderde toen in een woongebied. Er vestigden zich kanunniken, een aanwijzing voor het belang van deze straat. Waar nu de Kraanstraat loopt werd de Herberg van Thorn gevestigd in één van de kanunnikenhuizen.

De Latijnse School

De naam Schoolstraat wordt pas voor het eerst vermeld in 1522. Het is niet onmogelijk dat hij zich verschuilt onder de naam Singelstraat in 1391 en 1418. De Schoolstraat omvatte tot ver in de zeventiende eeuw ook een groot deel van de huidige Cingelstraat. Aanvankelijk liep de straat dood tegen de Latijnse School. Nauwelaerts veronderstelt dat deze reeds bestond vóór 1303. De school is rond 1514 verhuisd naar de Nieuwstraat.

De synagoge

De Nederlands Israëlitische Gemeente in Breda werd gesticht in 1803. Op vrijdagmiddag 22 siewan 5605, of 27 juni 1845, werd onder grote belangstelling de synagoge van Breda in de Schoolstraat voor de eerste maal ingewijd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, in 1942, werden de Joodse inwoners van Breda weggevoerd. De synagoge werd geplunderd en ernstig beschadigd. Op zondag 20 september 1992, werd na een ingrijpende restauratie de synagoge, met een ingetogen plechtigheid, ten tweede male ingewijd en in de daarop volgende feestdagen, Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar) en Jom Kippoer (Grote Verzoendag) door de Joodse gemeente opnieuw in gebruik genomen.

 

Literatuur

J.F. van Agt, E. van Voolen en Willy Lindwer, Nederlandse synagogen (Weesp, 1984).
J. Bader, "Wat een sieraad kan zijn", De Nederlands Israëlitische Gemeente Breda (1867-1933) (Breda, 2003).
F.A. Brekelmans, ‘De synagoge te Breda’, in Jaarboek de Oranjeboom XXXVIII (1985).
Wim Hupperetz, Het geheugen van een straat, Achthonderd jaar wonen in de Visserstraat te Breda (Utrecht, 2004).
Hans de Kievith, "Lastige straten" (2014), http://erfgoed.breda.nl/nieuws/lastige-straten
M.A. Nauwelaerts, De oude Latijnse school van Breda (’s-Hertogenbosch, 1945).
Gerard Otten, De straten van Breda (Breda, 1988).
C. Reijnders, ‘Enige notities over de Joden te Breda vóór 1850’, in Jaarboek de Oranjeboom XXX (1977).

Ook interessant

Straatnamen Breda Centrum
Straatnamen Breda Centrum 1125 tot heden
Praktisch alle straatnamen in de binnenstad van Breda zijn uiteraard o...
Gebieden
Cingelstraat (Centrum)
Cingelstraat (Centrum) 1200 tot heden
De Cingelstraat ligt in het verlengde van de Schoolstraat....
Gebieden
Kraanstraat (Centrum)
Kraanstraat (Centrum) 1518 tot heden
De Kraanstraat loopt van de Schoolstraat naar de Haven....
Gebieden
Opgraving KMA Huis Brecht 1989
De grootscheepse restauratie van Huis Brecht leidde ertoe dat er uitge...
Archeologie
Bouwwerken
Opgraving KMA Huis Brecht 1988
In de periode 1988 - 1992 is een uitgebreid archeologisch en bouwhisto...
Archeologie
Bouwwerken
Opgraving Kraanstraat 1997
Op de locatie van de huidige fietsenstalling in de Kraanstraat heeft ...
Archeologie
Synagoge in ere hersteld
Synagoge in ere hersteld 1992 tot heden
De joodse synagoge in de Schoolstraat functioneerde bijna honderd jaar...
Bouwwerken
Breda in de Tweede Wereldoorlog
De garnizoensstad Breda werd op 13 mei 1940 door Duitse troepen bezet....
Gebeurtenissen
Inwijding van de synagoge
Op 22 siewan 5605, of 27 juni 1845, werd de nieuwe synagoge in de Scho...
Gebeurtenissen

Locatie

Deel dit artikel

Facebook Twitter