Opgraving Tolbrug- straat 3-5 1985

Archeologie
1250 tot 1600
1 / 9
  • Voorzichtig wordende scherven van de platgedrukte misbaksel kannen uit de grond gehaald  
  • 7
    Schenkkan, hoogversierd aardewerk datering 1275-1325. Gevonden in misbakselkuil  
  • 7
    Schenkkan, hoogversierd aardewerk datering 1275-1325. Gevonden in misbakselkuil  
  • 7
    Tuitpot, roodbakkend aardewerk, datering 1275-1325. Gevonden in misbakselkuil  
  • 7
    Tuitpot, grijsbakkend aardewerk, datering 1275-1325. Gevonden in misbakselkuil  
  • 7
    Schenkkan met bakscheuren. Datering 1275-1325. Gevonden in misbakselkuil  
  • 7
    Voorraadpot, grijsbakkend aardewerk, datering 1275-1325. Gevonden in misbakselkuil  
  • 7
    Bakpan, roodbakkend aardewerk. Datering 1275-1325. Gevonden in misbakselkuil  
  • 7
    Doorsnede door de grootste misbakselkuil.  

Voorafgaand aan de bouw van een bovengrondse parkeergarage kon in het najaar van 1985 een opgraving plaatsvinden op een binnenterrein, begrensd door Tolbrugstraat, Nieuwstraat, Mosselkreek en Markendaalseweg. Het terrein, ingericht als siertuin, behoorde tot een stadsvilla aan de Nieuwstraat, bekend als het huis van "Van Mierlo".

BR-24-85_topo.jpg BR-24-85_1824.jpg
Het archeologische onderzoek op de huidige topografie en op het kadastraal minuutplan 1824. In grijs het omliggende onderzoek

Natuurlijke ondergrond

De ondergrond van het terrein bestond voor het overgrote gedeelte uit veen op rivierafzetting, doorsneden door enkele verlande inbraakgeulen. In het veen werden boomstronken en zelfs boomstammen aangetroffen. In het uiterste oosten van het terrein werd dekzand waargenomen. Het terrein werd in de dertiende eeuw opgehoogd met zand, vermoedelijk om het drassige terrein begaanbaar te maken. 

BR-24-85_3.jpg BR-24-85_4.jpg
De oever van een oude kreek of een oude meander van de Mark met pottenbakkersafval in de lichtbruine laag. Rechts de werkput na uitval van de bronbemaling

Veertiende eeuws pottenbakkersafval

In dit ophogingspakket werd in een langwerpige kuil enkele honderden kilo's misbakken aardewerk gestort, samen met een hoeveelheid verbrande en onverbrande klei. Het pottenbakkersafval bestond grotendeels uit grijsbakkend aardewerk. Ook werd er roodbakkend aardewerk aangetroffen waarbij een relatief groot gedeelte bestond uit het zgn. hoogversierd aardewerk. Sporen van een oven zijn helaas niet aangetroffen. Wel werd er wat bouwmateriaal aangetroffen dat een relatie had met de oven.

BR-24-85_7.jpg BR-24-85_8.jpg
Links één van de kuilen met verbrande klei, ingegraven in het veen. Rechts, in bruin, de situering van de kuilen met pottenbakkersafval . Alle kuilen ingegraven in het veen.

Veronderstelt wordt dat de oven in de nabijheid is geweest en dat de aanleg van de stadsmuur het einde van het bedrijf op deze locatie betekende. In de loop van de 14 eeuw werd het terrein opnieuw opgehoogd en vervulde het vermoedelijk de functie van achtererf van de bebouwing aan de Tolbrugstraat. Een aantal afvalkuilen wijst hierop. Aan de zuidzijde werd het perceel begrensd door de Mosselkreek.

BR-24-85_1.jpg BR-24-85_5.jpg
Voorzichtig worden de platgedrukte misbaksel kannen blootgelegd en verzameld.

Brouwerij

Tegen het eind van vijftiende eeuw werd een woning met een groot achterhuis aan de Tolbrugstraat gebouwd. In dit gebouw werden een aantal kuipen aangetroffen die wijzen op ambachtelijke activiteiten. Gezien de ligging aan de Mosselkreek zou hier een brouwerij gevestigd kunnen zijn. Er werden resten van een verbrande graanvoorraad aangetroffen. In de 17e eeuw is het achterhuis geheel of gedeeltelijk afgebroken en werd het terrein als achtererf en later als tuin ingericht.

BR-24-85_11.jpg BR-24-85_6.jpg
Eén van de keldertjes van het 15e eeuwse gebouw wordt blootgelegd. Rechts een reconstructie van de vermoedelijke brouwerij op het achterterrein van Tolbrugstraat

Het opgravingsverslag  "Verstopt in het veen" en de bijbehorende vondstencatalogus zijn in 2014 gepubliceerd en zijn hier te downloaden bij het tabblad "Erfgoedartikelen"

Ook interessant

Tolbrugstraat (Centrum)
Tolbrugstraat (Centrum) 1275 tot heden
De Brugstraten vormen een belangrijke winkelstraat in het stadshart....
Gebieden
Opgraving Nieuweweg vm. Satéhut 2007
Opgraving Nieuweweg 2007 1300 tot 1900
Tussen 30 mei en 15 juni 2007 werd een archeologisch onderzoek ...
Archeologie
Opgraving Nieuwstraat 48 1994
Voorafgaande aan de bouw van winkelcentrum de Barones heeft er in 1994...
Archeologie
Opgraving Visserstraat 7 1992
Gedurende de zomer en herfst van 1992 kon aan de westzijde van de Viss...
Archeologie
Opgraving Tolbrugstraat 1 1984
Van 15 december 1983 tot 15 februari 1984 werd een onderzoek uitgevoer...
Archeologie
Voorwerpen
Hans van Mierlo richt D'66 op
Hij woonde al jaren in Amsterdam, maar voor Breda, de stad waar hij in...
Gebeurtenissen
Pottenbakkersafval
Pottenbakkersafval 1250 tot 1325
De huidige Tolbrugstraat was in de dertiende en veertiende eeuw nog ee...
Archeologie

Locatie

Deel dit artikel

Facebook Twitter

Downloads

Nieuwsbrief