Opgraving Achter de Lange Stallen 2012

Archeologie
1400 tot 1975
1 / 3
  • muurwerk en kelders van één van de oude stadsboerderijen  
  • 1
    18de eeuwse kookpan (grape) van roodbakkend aardwerk  
  • 1
    oliekannetje, roodbakkend aardewerk 17de/18de eeuw  

In het voorjaar van 2012 heeft het Archeologisch Diensten Centrum (ADC) een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd op het terrein tussen de Lange Stallen en Ginnekenstraat. Bredanaars kennen dit terrein als "Mols Parking". De werkputten hadden een spreiding over het gehele parkeerterrein. Speciale aandacht was er voor de oude bebouwing aan de Akkerstraat, de diverse stadsboerderijen en de Rulsloot.BR-181-12_topo_low.jpgBR-181-12_1824_low.jpg
De opgravingputten van 2008 en 2012 geprojecteerd op de huidige topografie en op het kadastraal minuutplan van 1824

Oorspronkelijke terreingebruik

In de middeleeuwen lag dit terrein buiten de stadsmuren en maakte deel uit van de achtererven van de Ginnekenstraat. Aan de oostzijde werden deze grote, vermoedelijk blokvormige percelen begrensd  door de Rulsloot. Over de aard en het eigendom van de percelen ten oosten van de Rulsloot is weinig bekend. Duidelijk is wel dat dit gebied nog lang een agrarisch karakter had. Vermoedelijk in de vorm van tuinderijen en kleinschalige veeteelt. In de 19de en 20ste eeuw verschijnen er stadsboerderijen en fabriekjes.

BR-181-12_2.jpg  BR-181-12_4.jpg
Links sporen van de huisjes aan de Akkerstraat, rechts een doorsnede door de Rulsloot. 

Begraafplaats

In 2008 was er al een proefsleuf gegraven achter de St. Joostkapel om de aard en intactheid van de achterliggende begraafplaats vast te stellen. in 2012 konden de feitelijke begrenzing worden vastgesteld.

Akkerstraat

De Akkerstraat liep in de richting van de grote akkercomplexen aan de zuidoostzijde van de stad en sloot vóór de aanleg van de vesting in de 16de eeuw aan op de Lovensdijkstraat.
In de zeventiende eeuw werden er soldatenbarakken en -woningen gebouwd. Tussen de Oude Vest en de Akkerstraat ontstond een klein ambachtswijkje.
Uit het proefsleuvenonderzoek is gebleken dat een (aanzienlijk) deel van de oude bebouwing aan de noordzijde van de Akkerstraat in de vorm van funderingen, muurresten en keldermuren nog aanwezig is. Voor een deel is de bebouwing verloren gegaan bij de aanleg van recentere gebouwen, zoals een garage. De verwachting is dat resten van bebouwing langs de Akkerstraat in westelijke en oostelijke richting eveneens nog in de bodem aanwezig zullen zijn.

De Rulsloot

De achtererven van de Ginnekenstraat werden vanouds begrensd door een brede sloot die uitwaterde op de Rulle, een gegraven waterloopje dat uitkwam in de Mark. De Stallingstraat is aangelegd op de gedempte Rulle. De Rulsloot liep diagonaal over de huidige parkeerterrein. Feitelijk werd  het (van oorsprong houten)  paardenstallen complex uit 1682 schuin over het terrein gebouwd en is de latere infrastructuur en percelering aan het complex aangepast. 
Niet geheel duidelijk is of het straatje de Zandpoort op de gedempte Rulsloot ligt of dat het ontstaan is al een begeleidend pad langs de sloot.
In een aantal werkputten is de sloot aangetroffen. De breedte varieerde tussen de 3 en 6 meter. De sloot is op een gegeven moment versmald waarbij er een houten beschoeiing is aangebracht. Vermoedelijk is de sloot in de late 17de eeuw gedempt. Immers bij de aanleg van de Lange Stallen was er geen waterafvoer meer mogelijk.

Achtererven van de Ginnekenstraat

De Rulsloot vormde vanouds de achtergrens van diepe percelen aan de Ginnekenstraat. Van oorsprong blokvormig maar uiteindelijk een lappendeken van gesplitste ongelijkvormige percelen.
In de proefsleuven die het dichts bij de huidige bebouwing van de Ginnekenstraat werden aangelegd zijn relatief weinig sporen gevonden die iets over de aard en het gebruik als erf duidelijk maken. Vermoedelijk waren grote delen van de erven ingericht als hof met een agrarische invulling. Denk hierbij vooral aan moestuinen.

BR-181-12_1.jpg BR-181-12_JVG19721219018.jpg
Links één van de stookgangen van stoomzuivelfabriek De Hoop. Rechts één van de boerderijcomplexen die zich tot in de jaren"70 nog op het binnenterrein bevond. Op de achtergrond de schoorsteen van de melkfabriek. (foto: Johan van Gurp, collectie Stadsarchief Breda)

Bebouwing op de achterterreinen

Er verschijnen een aantal stadsboerderijen en werkplaatsen op de diverse erven. In de 19de eeuw verdicht de bebouwing zich omdat er verscheidene industriële gebouwen en arbeiderswoninkjes worden opgetrokken. Bij het archeologisch onderzoek blijkt dat er in de proefsleuven relatief weinig resten bewaard zijn gebleven maar dat ook te maken met de ligging van de werkputten. Daarnaast werd er op plaatsen waar oude bebouwing werd verwacht  laat 19de of vroeg 20ste eeuwse "nieuwbouw" aangetroffen. Slechts van één boederij zijn oudere resten aangetroffen.
De jongere bebouwing, waarvan ook uit historische bronnen veel bekend is, was nog volop aanwezig.

  •  Melkfabriek de Hoop, achter Ginnekenstraat 115, vanaf 1910  
  • Boerderij Kuijlaars, vanaf 1899  
  • Boerderij Claassen, rond 1900  
  • Kuiperij en houtzagerij Simons,  achter Ginnekenstraat 45, vanaf 1875  
  • Arbeiderswoningen  Achter de Lange Stallen,  begin 20ste eeuw  
  • Houtloodsen Simons, Zandpoort, 1899  
  • St. Joost school, achter St. Joostkapel, 1884    
  • Garagebedrijf Rapid, Akkerstraat 26-28, begin 20ste eeuw 

Vondsten

De achtererven van de woonhuisjes aan de Akkerstraat en de opvulling van de Rulsloot hebben een aantal 17de en 18de eeuwse vondsten opgeleverd. Vooral het zuidelijke deel van de sloot leverde veel aardewerk, glas , leer en dierlijk botmateriaal in de vorm van slachtafval op.

Ook interessant

Opgraving Achter de Lange Stallen 2008
In het kader van de (toen nog actuele) herinrichting van het parkeerte...
Archeologie
Stallingstraat (Centrum)
Stallingstraat (Centrum) 1682 tot heden
Dit zijstraatje van de Ginnekenstraat wordt voor het eerst genoemd in ...
Gebieden
Zandpoort (Centrum)
Zandpoort (Centrum) 1804 tot heden
De Zandpoort is een doodlopende steeg aan de zuidzijde van de Akkerstr...
Gebieden
Akkerstraat (Centrum)
Akkerstraat (Centrum) 1350 tot heden
De Akkerstraat is een van de zijstraten van de Ginnekenstraat. Toen Br...
Gebieden
Ginnekenstraat (Centrum)
Ginnekenstraat (Centrum) 1200 tot heden
De Ginnekenstraat is een van de belangrijkste winkelstraten in het cen...
Gebieden
De Lange Stallen
Tussen de Keizerstraat en Achter de Lange Stallen ligt de voormalige c...
Bouwwerken
Sint Joostkapel aan de Ginnekenstraat
Op 20 mei 1436 was men druk bezig met de bouw van de Sint-Joostkapel. ...
Bouwwerken

Locatie

Gerelateerd nieuws

Deel dit artikel

Facebook Twitter