de Rith, Rithsestraat (gehucht)

Gebieden
1300 tot heden
  • De Rithsestraat in de jaren '50. Exacte locatie is niet bekend. (foto C.Lohman, coll. Stadsarchief Breda id.CLO064104  

De Rith is  een oud buurtschap inde oude gemeente Princenhage. Aanvankelijk was het een eenzijdig straatgehucht langs de gemeenschappelijk gebruikte Aard. De akkers lagen aanvankelijk alleen aan de noordwestzijde van de straat, de Aard aan de zuidoost­zijde. Een aard werd door de gerechtigden (veelal boeren) gebruikt met turf steken, maaien van heide, laten grazen van vee, dit alles volgens bepaalde reglementen (de aardbrief, keur). De naam "Rith" is afgeleid van rijt, een kleine natuurlijke waterloop. In dit geval gaat het dan om de Bijloop.

CHI_28_019_Rith_1870_low.jpgCHI_28_019_Rith_lufo_low.jpg
Het gehucht de Rith op de militair topografische kaart van ca. 1850 en op een actuele luchtfoto.

De middeleeuwen

Aan de hand van de betaalde cijnzen en dergelijke weten wij dat in De Rith boerderijen en akkers lagen die een band hadden met de middeleeuwse heerlijkheden Ten Houte, Burgst en Gageldonk. Bijvoorbeeld de hoeve Hondsdonk op De Rith, behoorden tot Ten Houte, waarvan het centrum op de Prinsenhoef was. Naast Hondsdonk ligt Hazard of Hoeve op De Rith, later als landhuis herbouwt.  Deze oude hoeve werd te leen gehouden van de heerlijkheid Burgst, waarvan het centrum in de Haagse Beemden lag. Weer andere gronden hoorden onder Gageldonk, waaraan in de Haagse Beemden nu nog het Hooghuis en het kapelletje herinneren. 

CHI_28_065_Rith_JvG_19830614012_low.jpg CHI_28_065_Rith_Aard_Leenders_low.jpg
Landhuis Hazard in 1983 gefotografeerd door Johan van Gurp. Rechts de ligging van de Princenhaagse Aard ten opzichte van het gehucht de Rith. (foto links: Johan van Gurp, coll, Stadsarchief Breda id. 19830614012)

De Aard

In 1648 verzochten twee burgers van Breda de heer van Breda om grote stukken heide te mogen gaan ontginnen. De heren Cannaerts en vooral Beens wisten zo de hand te leggen op stukken heide en andere gemeenschappelijk gebruikte gronden die ingesloten in cultuurland in de nabijheid van de stad nog voortbestonden: de Gemene Weiden van de Emer, Groot en Klein Overveldse Heide, Buurstede-Heike, De Aard, het Bavels Broek en Baarschot bij Dorst. Ondanks grote tegenstand van de omwonende boeren, die een heuse boerenoorlog ontketenden wegens het verlies van hun weidegronden, vond de ontginning toch min of meer doorgang. In ieder geval werden die gebieden netjes verkaveld door landmeter Christoffel Verhoff.
De Rithse Straat werd rechtgetrokken en tussen deze straat en de in 1646 gegraven Turfvaart werd een aantal brede kavels uitgezet. Het stukje van de Aard ten noorden van de Rithse Straat werd in een aantal evenwijdige stroken verdeeld.

Ook interessant

de Roskam (gehucht)
de Roskam (gehucht) 1500 tot 1975
Het gehucht de Roskam lag aan het einde van de Napoleonbaan vanuit Ant...
Gebieden
Buurstede-Heike (gehucht)
Het gehucht Buurstede lag nabij de herbergen Kwakkelhut en De Grenadie...
Gebieden
Klein Overveld (gehucht)
Klein Overveld (gehucht) 1300 tot heden
Deze nederzetting van verspreide boerderijen lag rondom de voormalige ...
Gebieden
Raamschoor en Raamschoorseweg (Effen)
Raamschoorseweg (Effen) 1500 tot heden
Het Raamschoor is een geel geverfd betonnen bruggetje op kruising van ...
Gebieden
De Hogesnelheidslijn
Al in 1973 was door het kabinet Den Uyl gesproken over een Hoge Snelhe...
Bouwwerken

Locatie

Deel dit artikel

Facebook Twitter

Downloads