Opgraving vm. Driehoefijzerterrein 2008

Archeologie
1682 tot 1869
  • De blootgelegde bekledingsmuur van het zeventiende-eeuwse ravelijn Prins Maurits. Op de achtergrond de Oranjesingel.  

Ravelijn Prins Maurits

Bij archeologisch onderzoek in het voorjaar van 2008 op het Driehoefijzerterrein tussen de Ceresstraat en de Oranjesingel werden resten teruggevonden van het ravelijn Prins Maurits. Een ravelijn is een driehoekig eiland of 'buitenwerk', gelegen vóór een bastion. De aanleg maakte onderdeel uit van de ingrijpende verbouwing van de vesting Breda rond 1682. Enerzijds kon een ravelijn het vijandelijke vuur opvangen en anderzijds bood het de mogelijkheid om een groot deel van de vesting met eigen kanonnen te bestrijken. Dat er stenen bekledingsmuren aanwezig waren viel af te leiden uit talloze vestingkaarten uit de achttiende en negentiende eeuw waarop aangegeven staat welke verdedigingswerken bekleed waren en welke uit aarden wallen bestonden. 


BR-99-08_topo_low.jpg BR-99-08_1824_low.jpgDe werkputten op een huidige topografie  en op een combikaart met het kadastraal minuutplan en de vestingreconstructie. De noordelijk gelegen werkputten waren zwaar verstoord door de bouw en sloop van de Jozefkerk.

De vestingkaart Breda, ontwikkeld door Bureau Cultureel Erfgoed, gaf de min of meer exacte ligging van het muurwerk al aan. De vraag was echter of bij de bouw van de St. Jozefkerk de muren waren opgeruimd. Dit bleek het geval te zijn pal onder de kerk. In de directe omgeving van de kerk waren de zware funderingen echter nog aanwezig.

BR-99-08_Josephkerk.jpg BR-99-08_2.jpg
Links de St. Jozefkerk. De ruimte voor het schip en naast de pastorie bevatte nog het restant van het vestingwerk. (foto: beeldcollectie Stadsarchief Breda). Rechts de blootgelegde bekledingsmuur. De steunberen geven aan dat de wal van dit ravelijn aan de stadskant zat.

Onderzoek naar natuurlijke ondergrond en de grachtbodem

Op enkele plaatsen kon nog een ongestoorde bodemopbouw worden gedocumenteerd, van belang om meer inzicht te krijgen in het landschap waarin de vesting is aangelegd. Ook kon een monster genomen worden van de grachtvulling waarbij analyse van de aanwezige plantensoorten (op het talud en in de gracht) is uitgevoerd. Zoals verwacht groeiden er veel planten van de verstoorde en stikstofrijke plaatsen en wezen de waterplanten op ondiep water. Er werden geen resten van rietkragen of struiken aan de rand van het water aangetroffen. Uit verdedigingsoogpunt logische kenmerken, boten hebben immers een zekere diepgang nodig en rietkragen boden teveel dekking.

BR-99-08_1.jpg BR-99-08_5.jpg
Na het archeologisch onderzoek werd bij graafwerkzaamheden aan de andere zijde van de pastorie de tegenoverliggende bekledingsmuur gevonden van het ravelijn. Ook hier de kenmerkende T-vormige steunberen die er voor zorgden dat de muren goed in de achterliggende aarden wal waren verankerd.

De vestingkaart met een reconstructie van de verdedigingwerken rond Breda vanaf 1682 is hier te downloaden.

Ook interessant

Opgraving Menno v. Coehoornstraat 2005
In mei 2005 kwam bij de gemeente de melding binnen van de projectontwi...
Archeologie
Ontmanteling van de vesting
In de tweede helft van de negentiende eeuw werd de verdediging van Ned...
Gebieden
Zuiderfrontier van Menno van Coehoorn
In 1701 werd naar ontwerp van de ingenieurgeneraal van de Dienst der F...
Gebieden
Ombouw vesting door Willem III
In 1682 werd in opdracht van stadhouder-koning Willem III de vesting B...
Gebieden
De Drie Hoefijzers
De Drie Hoefijzers 1877 tot heden
In 1887 begon Frans Smits van Waesberghe in de Ceresstraat de stoombie...
Bouwwerken

Locatie

Deel dit artikel

Facebook Twitter

Downloads

Nieuwsbrief