Hoefijser / Gulden Hoefijzer / Gekroond Hoefeijser / Een Hoefijzer, brouwerij van 1640 tot 1682 en 1682 tot 1756.
Fellenoord en Nieuwe Huizen 51 – Pondboek 1238E en1251A – Kadastraal nummer xxx en A498
Voor de modernisering van de vestingwerken omstreeks 1682 bevond er zich een stadspoort ongeveer op de plaats van de huidige Tramsingel iets ten noorden van de Haagweg. De buurt tussen het huidige westelijk einde van de Haagdijk en de oude poort in de vestingwerken heette Fellenoort.
Er liep dus een weg vanaf het huidige westelijke einde van de Haagdijk naar deze stadspoort, vermoedelijk iets ten noorden van de huidige gevelrij aan de noordzijde van de Nieuwe Haagdijk. Langs deze weg bevonden zich meerdere huizen. Bij het vierde huis aan de zuidzijde van deze lintbebouwing is in 1640 sprake van een brouwerij. Het pand draagt dan het Hoefijzer. Een hoefijzer aan de gevel zou geluk brengen en beschermen tegen heksen. Later heette het pand ook wel het Vergulde Hoefijzer of het Gekroond Hoefijzer.
Bij de reconstructie van de vestingwerken omstreeks 1682 werd de stadspoort richting (prinsen)Hage en Antwerpen verlegd naar het eind van de huidige straat Nieuwe Huizen. Tevens werd de hoek van de vestingwerken stomper gemaakt, waardoor een groot aantal huizen aan de Fellenoord werden afgebroken. Er werd een nieuwe weg naar de stadspoort aangelegd: De Nieuwe Haagdijk (!) Om de verwarring compleet te maken werd deze straat naar de nieuw aangelegde poort ook wel gewoon "Fellenoort" genoemd. Pas in het begin van de 19de eeuw werd de naam "Nieuwe Huizen" gangbaar. Na de sloop van de vesting werd de huidige Nieuwe Haagdijk aangelegd.
Aan de huidige Nieuwe Weg wordt direct naast de Gampelvaart door de eigenaren van de gesloopte brouwerij een nieuwe brouwerij met brandewijnstokerij gerealiseerd met dezelfde naam.
In 1756 wordt deze brouwerij, inclusief mouterij en stokerij, verkocht aan het gilde van koopbrouwers. Een mouterij produceert mout op basis van granen, door het in water te weken waardoor het graan ontkiemt, en het daarna te drogen. Dit proces heet mouten. Mout wordt nog steeds gebruikt bij de productie van bier, jenever, whisky en een aantal voedingsmiddelen.
In 1770 verkoopt dit gilde het pand, waarbij er geen sprake meer is van een brouwerij of stokerij.
11-3-1637 |
De erfgenamen van Peeter van Lanschot verkopen aan Jacoppen Cornelis Sebastiaensen van Bergen, kuiper, het huis nu genaamd Groot Sundert, achterwoning, stal, hof en erf een de gang daar op de westzijde naast gelegen, gestaan op de Fellen Oort buiten Sinte Martensbrugge, naast de erfgenamen van Cornelis Claesen van Heusden huis en erf en de Marck op de oostzijde en Peeter Marten Stickers huis en erf op de westzijde, achter aan Jan Peeter Deckers en aan Claes Peeter Eijckmans erfgenamen hof, werf en erf |
12-4-1638 |
Jacob Cornelissen van Bergen verbindt als onderpand zijn huis en erf met het hof daarachter, gestaan te Breda buiten de Sinte Martensbrugge op de Fellen Noort |
28-1-1640 |
Jenneken Adriaens, huisvrouw van Jacob van Bergen, brouwer in het Hoefijser op de Haagdijk, oud omtrend 23 jaar. Bij de doopakten van enkele van hun kinderen in Princenhage heet de moeder Joanna Adriani van Meer |
1644 |
Bij het opmaken van de pondboeken van de 100ste penning staat Jacob Cors. van Bergen, brouwer, vermeld als eigenaar van het pand het Gulden Hoeffijser |
26-3-1649 |
Jacobus Cornelissen van Bergen, brouwer in het Gecroont Hoefeijser, staat borg |
12-11-1653 |
Jacob van Bergen, brouwer in het Gecroont Hoeffijser op de Haagdijk |
3-5-1658 |
Jacob Cornelissen van Bergen, brouwer, staat borg en verbindt zijn woonhuis, brouwerij, hof en erf, genaamd het Gecroont Hoeffijser, gestaan op de Haagdijk, naast Cornelis Jacob Deckers huis en erf oost en Peeter Cornelissen van Arendonck huis en erf west, achter zuidwaard met het hof komende tot aan het water aldaar |
6-8-1661 |
Jacob van Bergen, brouwer op de Haagdijk |
12-6-1665 |
Jenneken Adriaenssen, weduwe van Jacob van Bergen, in zijn leven brouwer in het Een Hoeffeijser |
25-3-1672 |
Jenneken Adriaenssen, weduwe van Jacob van Bergen, brouwster in het Hoeffijser, maakt haar testament op |
10-4-1673 |
Jenneken Adriaenssen, weduwe van Jacob van Bergen, maakt opnieuw een testament op. Zij laat de brouwnering in haar huis en brouwerij genaamd het Hoeffijser na aan haar dochter Maria van Bergen |
23-10-1675 |
Er ontstaat een conflict over de erfenis tussen de zussen Jacobmina, Catharina, Anna en Cornelia aan de ene zijde en Maria, gehuwd met Willem Stickers, aan de andere zijde. |
1675 |
In de pondboeken van de 100ste penning staat Willem Stickckers vermeld als eigenaar van het pand het Gulden Hoeffijser |
17-10-1678 |
Cornelia van Bergen verklaart dat het nooit anders de bedoeling is geweest dan dat de brouwerij genaamd het Hoeffijser voor de helft zou toekomen aan haar zus Maria van Bergen, gehuwd met Willem Stickers, en voor de andere helft aan haarzelf. Haar zwager is van mening dat zij geen recht op deze eigendommen heeft |
1682 |
Reconstructie van de vestingwerken, waarbij een groot aantal huizen aan de (oude) Fellenoord worden afgebroken. Er wordt een nieuwe weg naar de stadspoort aangelegd: de Nieuwe Haagdijk of Fellenoort |
16-11-1688 |
De nieuwe brouwerij is inmiddels eigendom van Willem Stickers, koopbrouwer. Hij is gehuwd met Maria van Bergen. |
11-9-1692 |
Adriaan Dirven heeft schulden en heeft zijn huis genaamd Moriaan aan de Nieuwe Haagdijk als onderpand gestelt. Dit huis staat ten zuiden van het huijs en erf met brouwerij van Willem Stickers |
11-12-1700 |
Adriaen Dirven, weduwnaar van Maria van Heijnsbergh, verkoopt aan Willem Stickers, koopbrouwer, en Maria van Berghen een nieuw getimmerde huijsinge, hovinge en erf, gestaan aan de oostzijde van de Nieuwe Haagdijk of Fellenoort over de Gampelbrug, naast de huijsinge en erve van Peeter Bruijnincx en erf van Jenneken Hendrik Wijten zuid en de huijsinge, brouwerij, brandewijnstokerije, schuere, stallinge, hovinge en erf genaamd ’t Hoeffijser van de koper noord, achter west met de hof en erf komende aan de kopers erf en deser stadts baracken |
28-11-1713 |
De erfgenamen van Willem Stickers en Maria van Bergen verdelen de erfenis. Hun zoon Cornelis Jan Stickers verkrijgt het eigendom van een huijsinge, brouwerije, brandewijnstokerije, schuere, stallinge, hovinge, pleijne en erf genaamd het Hoefeijser, gestaan aan de oostzijde van de Nieuwe Haagdijk of Fellenoort naast de brug, naast de huijsinge, hof en erf die Peeter Brouwers en Johanna Theresia Stickers hebben verkregen zuid, de merck of rivier de Gampelvaart noord, achter komende aan de huijsinge met de groote poorte, gang en erf genaamd de Drije Kooningen, gestaan achter de Haagdijk ter plaatse genaamd Gampel, oost de Gampel of herenstraat, zuid ’s lands barakken |
30-6-1723 |
Cornelis Jacobus Stickers overlijdt zonder kinderen na te laten. |
5-9-1752 |
Catarina Brouwers, gehuwd met Cornelis van Weijtvliet, stelt zich als borg en zet als onderpand een huijsinge, brouwerije, brandewijnstookerije, schuere, stalling en hovinge, pleijne en erf genaamd het Hoeffeijser, gestaan aan de oostzijde van de Nieuwe Haagdijk of Fellenoort naast de brug, naast de huijsinge, hof en erve van Antonetta Verbeij zuid en de merck of rivier de Gampelvaart noord. Zij had dit pand geerfd van haar zus Maria Brouwers. Zij hadden dit eerder samen geerfd van hun oom van moeders kant Cornelis Jacobus Stickers. |
7-2-1756 |
Cornelis van Wijtvliet en Catarina Brouwers verkopen aan Pieter Heijblom, regerend deken, en Gerardus Havermans, aankomende deken, Jacobus Deckers en Cornelis de Vroom, oudermannen, allen namens het koopbrouwersgilde een huijzinghe, brouwerije, mouterije, stockerije, kuijphuijs, stallinge en verdere timmeragie genaamd het Een Hoefijzer, met een grote tuin daarachter en nog twee kleine tuintjes, gestaan aan de oostzijde van de Nieuwe Haagdijk of Fellen Oort aan St. Maartensbrug, oost met de hof tegen ’s lands barakken, zuid de hof van de heer Johan Mosman en het gelint van de huijsinge en hof van Antonetta Verbeij, noord de Gampelvaart. De brouwinstallatie bestaat uit twee brouwketels ieder groot omtrent 26 tonnen, kuipen, koelbakken met al het vaatwerk, en verder zoveel de stokerij toebehoort. Ook met twee nieuwe koperen ketels, twee koperen helmen, twee slangen, twee slangtonnen, beslagbakken, alsmede verscheidene stook- als brouwzakker, een koperen aker, twee kitten en verder al het gereedschap van gaffels, rieken behorend tot de brouwerije, mouterij en stokerij. Aan de achterzijde van het erf hebben de kopers het gebruiksrecht door de grote poort aan de straat de Gampel, tussen het huijs genaamd de Drie Koningen van Philiph Cristiaan Rijgers en het huis aan de noordzijde van deze poort tegen de Gampelvaart van Hendrikf Antonij Hensken |
24-7-1770 |
Adriaen Kerstens, ouderman, en Cornelis van Bergen, afgaand deken van van het coopbierbrouwersgilde verkopen aan Johanna Verbeij een huijzinge, hoeveniershuijzinghe, hovinge, stallinge en verdere timmeragien en erve, gestaan aan de oostzijde van de Nieuwe Haagdijk of Fellen Oort, genaamd het Één Hoefijser aan Sinte Maartensbrugge aldaar, oost met de hof tegen ’s lands barakken, zuid de hof van de weduwe Verdaasdonk en verder het gelint van het naastgelegen huis en hof van Antonetta Verbeij, noord de Gampelvaart |
18-1-1785 |
De erfgenamen van Antonetta verkopen aan Michel Roda een huisinge, stallinge of pakhuis, hof en erf genaamd het Eene Hoeveiser gelegen aan St. Martensbrugge aan de oostzijde van de Nieuwe Haagdijk of Fellenoort, strekkende met het erf tot aan het gelint van de huijsinge en erf van van Arnoldus Verbeij |
14-5-1805 |
De erfgenamen van Michiel Roda verkopen Franciscus Andreas Lomans een huizinge, stallinge of pakhuis, hof en erf genaamd het Eene Hoefijzer, gestaan aan de oostzijde van de Nieuwe Haagdijk of Fellenoort bij Sint Maartenbrugge aldaar, strekkende met het erf het gelint van de huizinge en hof van Arnoldus Verbeij. Pondboek 1251 De koper trouwt hetzelfde jaar met Antonia Josepha Kerstens. Hij overlijdt in 1807. Antonia hertrouwt al snel met Petrus Maximilianus Dam. |
18-2-1808 |
Antonia Josepha Kerstens verkoopt aan Jan Louis Trip, ridder en wonend te Ginneken, een huisinge, stallinge of pakhuis, hof en erf genaamd het Eene Hoefijzer, gestaan aan de oostzijde van de Nieuwe Haagdijk of Fellenoort bij St. Maarten Brugge, mstrekkende met de hof aan het gelint van de huisinge en hovinge van Henri Arnoldus Verbneij. Pondboek nr. 1251 Op 7-2-1822 overlijdt Jan Louis Trip van Zoutlant, geboren te Groningen en wonend wijk B nr. 401 in de Nieuwen Huizen. |
