Den Witte Leeuw / Witte Handt / Witte Gecroonde Hand / Gekroonde Hand, brouwerij van 1614 tot 1786
Haven 9 – Pondboek 730 - Kadastraal nummer A1081
Eind zestiende eeuw bezit Jan Simon van Bavel een groot huis in de Visserstraat met grond die doorloopt tot op de oostzijde van de haven. Zowel het huis in de Visserstraat als het huis aan de Haven hebben enige tijd als naam de Witte Leeuw. Na zijn overlijden in 1603 erft zijn zus Geertruijdt dit goed. Zij was gehuwd met Jan Dingeman Dijrven. Hun zoon Jan staat in 1614 vernoemd als brouwer in den Witte Leeuw.
In 1627 wordt het eigendom (opnieuw) gesplitst in een goed aan de Visserstraat en een deel aan de Haven. De brouwerij behoort vanaf dat moment bij het pand aan de Haven. De ligging aan de haven was gunstig voor de aanvoer van grondstoffen en de afvoer van producten. Bovendien was daarmee altijd voldoende water beschikbaar voor het brouwproces.
In 1707 is er tevens sprake van een mouterij. Een mouterij produceert mout op basis van granen, door het in water te weken waardoor het graan ontkiemt, en het daarna te drogen. Dit proces heet mouten. Mout wordt nog steeds gebruikt bij de productie van bier, jenever, whisky en een aantal voedingsmiddelen.
De naam van Het pand, dat sinds 1641 ook bekend staat onder de naam de Witte Hand, wordt in dat jaar gewijzigd naar Witte Gekroonde Hand. Deze namen worden enige tijd naast elkaar gebruikt.
Na 1786 lijken de brouwactiviteiten ter plaatse gestaakt.
Jan Sijmon van Bavel was gehuwd met Marie Peter Adriaen Boudewijns. Uit dit huwelijk worden vier dochters geboren: Agatha, Anneke, Adriane (gehuwd met Adriaen Jan Adriaen Sgrauwen, brouwer) en Geertruijdt (gehuwd met Jan Dingman Dijrven). Jan Sijmon is overleden omstreeks 4-10-1603. |
|
27-4-1614 |
Jan Dingman Dijrven, brouwer in Den Witte Leeuw |
4-11-1623 |
Jan Dingeman Dijrven en Geertruijt Jan Sijmons van Bavel vestigen een cijns op hun huis genaamd den Witten Leeuw, met de brouwerij, hovinge en erf, gelegen achter de oude veste aan de rivier naast Cornelis Jaspars des stoeldraeijers huis en erf en de verkopers hun andere huis op de andere zijde, achter oost aan het grote huis van de verkopers in de Visserstraat. |
28-11-1625 |
Cornelis Henricx van Meerl is poorter van Breda geworden |
25-2-1627 |
Uit het sterfhuis van Jan Dingemans wordt verkocht aan Anthonij Anthonissen van ’s-Hertogenbosch, tavernier, huis, poort, plein en erf genaamd den Witten Leeuw, scheidend achter aan de muur van het huis ook genaemd Den Witten Leeuw gelegen aan de straat achter de oude vesten. Tevens wordt verkocht aan Cornelis Henricx van Meirle, brouwer, het nieuw getimmerd huis genaamd De Witte Leeuw met de brouwerij, gelegen aan de oude kaai genaamd achter de veste en oost de muer van de andere Witte Leeuw, zuid het huisje van Jan van Neten (nog niet overgevest) en noord Cornelis Jaspars des stoeldraaiers huis en erf |
15-5-1629 |
De erfgenamen van Jan Dingman Dijrven en Geertuijdt Jan Simon van Bavel verkopen om de schulden af te betalen aan Cornelis Henrickx van Meirle het huisje aan de oude veste grenzend de weduwe van Cornelis Adriaensse op deen en Cornelis Henrickx van Meirle huis en brouwerij genaamd de Handt op de andere zijde, achter oost aan de hof van Jacop Anthonis Wachmans behorend tot zijn huijs in de Visserstraat, west de straat of steenweg |
20-9-1641 |
Cornelis Henricx van Meerl alias van Rijthoven, brouwer, en zijn vrouwe Elisabeth Adriaenssen schenken hun zoon Adriaen het jaarlijks gebruik van het huis en brouwerij met alle toebehoorten genaamd de Witte Handt, gestaan aan de nieuwe kade, behalve de neerkamer aan de straat. Adriaan mag al het inliggend granen, gebrouwen bieren, tonnen, vaten en overig gebruiken. Hij moet zijn broer Jan Cornelis Henricx van Riethoven een jaarlijkse som van 300 gulden betalen. Op dezelfde datum koopt Cornelis Henrick van Rijthoven, brouwer, van Bertholemeus Ruis, gewesen commissaris van de artillerie, het huis eertijds genaamd De Witte Leeuw en nu Mechelen. |
9-11-1642 |
Cornelis Henricxen, brouwer in de Witte Gecroonde Hant, wordt begraven |
13-9-1643 |
Henrick Gobbincx trouwt met Elisabeth Adriaenssen, weduwe van Cornelis Henricx |
12-10-1648 |
Henrick Gobbincx is eigenaar van huis en brouwerij De Witte Leeuw. In dit jaar is hij bekend als brouwer en deken van het brouwersgilde |
1658 |
Johannes van Riethoven is gedoopt Klein Zundert als zoon van Cornelis Henrici de Meerl en Elisabeth Adriani Ambrosius. Hij huwt 5-11-1656 met Catharina Cornelis van de Leur. In 1658 is hij bekend als brouwer in de Witte Hant |
23-2-1662 |
Elisabeth Adriaenssen, gehuwd met Henrick Gobbincx, verklaart dat na haar overlijden haar zoon Adriaen uit haar huwelijk met Cornelis Henrick van Riethoven zal hebben het huis De Drie Patrijsen in de Karrestraat en haar zoon Johan ook uit voornoemd huwelijk zal hebben het huis en brouwerij De Witte Handt aan de oostzijde van de Haven, evenals huis Mechelen in de Visserstraat komend aan de voorschreven brouwerij. Haar huidige man Henrick Gobbincx mag zijn leven lang daar blijven wonen |
16-11-1662 |
Johan van Riethoven, brouwer in de Hand, laat 24 nieuw vaten brandmerken door Johan van Bree, beëedigd stadsbrander te Dordrecht. Dit staat in een verklaring op verzoek van de deken en oudermannen van het brouwersgilde |
30-9-1677 |
Bevestiging van de erfdeling van Elisabeth Adriaenssen welke op 7-4-1677 is gedaan. Adriaen van Riethoven en Johan van Riethoven, brouwer, zijn haar zonen en enige erfgenamen |
6-10-1702 |
Overlijden van Johan van Riethoven in De Witte Handt aan de haven. Zijn vrouw was al overleden op 15-3-1690 |
31-1-1707 |
Bij de erfdeling van de goederen van Johan van Riethoven, in zijn leven koopbrouwer krijgt zijn zoon Johan, eveneens koopbrouwer, het huis, brouwerij, mouterij, stalling en erf genaamd de Witte Gecroonde Handt, gestaan aan de oostzijde van de Haven, naast het huis en erf welk Elisabeth van Riethoven gehuwd met Geerardus van Dunne, wordt bedeeld zuid en het huis en erf van Thomas Rijcken noord, achter west (?) aan het huis genaamd Mechelen en het huis welk Cornelis van Riethoven erft. |
4-6-1710 |
Johan van Riethoven verkoopt Catrina van Riel, weduwe van Peeter Deckers en koopvrouw in wijnen, een huis, brouwerij, mouterij, stalling en erve vanouds genaamd den Leeuw en nu de Witte Gecroonde Handt met alle brouwgereedschappen, gestaan aan de oostzijde van de Haven, naast het huis en erf van Geraerdus van Dun zuid en het huis en erf van Thomas Rijcken noord, achter west (?) aan het huis genaamd Mechelen van Cornelis van Riethoven alsmede aan het huis van dhr. van Dun |
20-12-1712 |
Catrina van Riel, weduwe van Peeter Deckers, draagt over aan haar Jacobus een huis, brouwerij, mouterij, stalling en erf vanouds genaamd den Leeuw en nu de Witte Gecroonde Handt met al het brouwgereedschap, gestaan aan de oostzijde van de Haven naast het huis en erf van Geraerdus van Dun zuid en het huis en erf van Thomas Rijcken noord, achter west (?) komende aan het huis en erf genaamd Mechelen van Cornelis van Riethoven en aan de voornoemde van Dun in de Visserstraat Op dezelfde dag treedt Jacobus in het huwelijk met Agatha Staal |
7-2-1713 |
Jacobus Deckers, koopbrouwer, en zijn vrouw Agatha Staal hebben een schuld van 10.000 gulden bij Johan van Riethoven. Als onderpand verbinden zij een huis, brouwerij, mouterij, stalling en erve vanouds genaamd den Leeuw en nu de Witte Gekroonde Handt met al het brouwgereedschap, gestaan aan de oostzijde van de Haven, naast het huis en erf van Geraerdus van Dun zuid en het huis en erf van Jan Thomas Rijcken noord |
29-5-1767 |
Maria Jacoba Deckers, gehuwd met Francis van Arendonck, is testamentair erfgenaam van haar grootvader Jacobus Deckers |
7-8-1773 |
Maria Jacoba Deckers, weduwe van Franciscus van Arendonck, verkoopt aan haar schoonvader Dirck van Arendonck, koopman wonende op de Leur, een huis, brouwerij, mouterij, stalling en erf van ouds genaamd de Leeuw en nu de Witte Gekroonde Handt met al het brouwgereedschap en alle tonnen, vaten, zakken niets uitgezonderd, gestaan aan de oostzijde van de Haven, naast het huis van rentmeester de Fabrij zuid en het huis en erf van Floris van Gils noord, achter komende aan het huis van rentmeester de Fabrij |
19-8-1780 |
Adriana Oonincx, weduwe Dirck van Arendonck, verkoopt aan Dingeman Daeme, koopbierbrouwer, een huis, brouwerij, mouterij, stalling en erf vanouds genaamd de Leeuw en nu de Gekroonde Hant, met al het gereedschap van de brouwerij en de tonnen en vaten gestaan aan de oostzijde van de Haven, naast het huis van de heer rentmeester de Fabrij zuid en het huis van Floris van Gils noord, achter oost aan het huis van rentmeester de Fabrij. Dingeman is gehuwd met Anna Cornelis van Arendonck |
6-6-1786 |
Dingeman Daeme, koopbierbouwer, verkoopt aan Arij Huijsers, metselaar, een huis, brouwerij, mouterij, stalling en erf, vanouds genaamd de Leeuw en nu de Gekroonde Hand, gelegen aan de oostzijde van de Haven, naast het huis van raad de Fabrij zuid en het huis van schout van Gils noord, achter eveneens aan het huis van raad van Fabrij |
10-1-1787 |
Dingeman Damen gewezen eigenaar van de huijsinge De Witte Hand aan de oostzijde van de haven die nog onlangs een brouwerij is geweest en door hem verkocht aan Arij Huijsers |
