Karrestraat (Centrum)

Gebieden
1100 tot heden
  • De Karrestraat op een glasnegatief van vóór de Eerste Wereldoorlog. Links het warenhuis van de firma Vroom en Dreesmann, V&D. Foto: A.C. Luber. (Beeldcollectie Stadsarchief Breda)  

De Karrestraat is een belangrijke winkelstraat in het hart van Breda. De Ginnekenstraat, Eindstraat, Karrestraat Torenstraat en Vismarktstraat moeten dateren uit de twaalfde eeuw. Men veronderstelt algemeen dat deze straten onderdeel uitmaakten van de prestedelijke nederzetting als ontsluitingsroute vanuit het zuiden. Deze straten vormen dus de oudste generatie straten in het centrum. De Karrestraat en de Sint Janstraat zijn typisch voorbeelden van straten die in een latere periode gedegradeerd zijn. Na de aanleg van de markten vormden zij de achterzijde van respectievelijk de Grote Markt en de Veemarkt.

Spelling

De straat wordt voor het eerst genoemd in het cijnsregister van de Tafel van de Heilige Geest uit 1415 als Kersstrate. In diverse bronnen wordt de naam van deze straat op alle mogelijke manieren gespeld: Kerstraat (1422 en 1436), Karstrate (1495 en 1558), Kersstraet (1578), Carstraat (1590), Caerstraat (1597), Kaerstraat (1621) en de Keerstraat (1643). In de pondboeken van 1644 wordt hij de Karstraat en Karrestraat genoemd.

Keerzijde of achterzijde

Het grote aantal verschillende spellingen maakt het zoeken naar een naamsverklaring niet eenvoudig. Het is uiterst onwaarschijnlijk dat hier karren werden neergezet. De Karrestraat is de smalste straat in de omgeving. Ook het verband Kerkstraat – Kerstraat wordt door de meeste onderzoekers uitgesloten.

We kunnen denken aan ‘keer’ of keerzijde, de achterzijde, omdat de straat aan de achterzijde van de huizen aan de Grote Markt lag.

Wolkaarders of kaardenmakers

We kunnen ook denken aan ‘kaar’, dat is middeleeuws voor kaarde of wolkaarde. Er zouden dan wolkaarders of kaardenmakers in de straat gewoond hebben.

Kaardenbollen

Het is ook mogelijk dat hier in de voorstedelijke tijd kaardenbollen groeiden. De Nederlandstalige naam ‘kaarde' is afgeleid van het Latijnse 'carduus' dat distel betekent. De kaardenbol werd nooit gebruikt voor het kaarden van wol of vlas. De kaardenbol (echte weverskaarde) werd en wordt nog gebruikt om gevolde stoffen te ruwen (lakense stof en dergelijke). Dit ruwen wordt ook kaarden genoemd.

Teenwilgen

Muntjewerff en Gerritsen denken dat met ‘ker’, ‘kar’ of ‘kaar’ een teenwilgensoort bedoeld is, dezelfde ‘kaar’ als in Kaarschot bij Rijsbergen. Een kaar kan ook een korf of viskorf van wilgentenen zijn. De Mosselkreek liep tot aan de Karrestraat en het is goed mogelijk dat hier viskorven lagen. Er stonden in ieder geval wilgen aan de waterkant. Men zou ook kunnen denken aan keren of waterkering. De Karrestraat zou dan een waterkering van de Mosselkreek geweest kunnen zijn.

Literatuur

Jac. H. van Hooydonk, ‘Middeleeuwse straten in Breda 1250-1550, de Grote Markt van Breda; ontstaan, vorm en geschiedenis’, in Jaarboek de Oranjeboom LI (1998).
Wim Hupperetz, Het geheugen van een straat, achthonderd jaar wonen in de Visserstraat te Breda (Utrecht, 2004).
Henk Muntjewerff en Harry Gerritsen, ‘De straten van Breda naar Ginneken’, in Engelbrecht van Nassau 2007, nummer 1.|
Gerard Otten, De straten van Breda (Breda, 1988).

Ook interessant

Waarneming Eindstraat riool 1994
Tijdens de vervanging van het laat 19e eeuwse riool in de Eindstraat k...
Archeologie
Straatnamen Breda Centrum
Straatnamen Breda Centrum 1125 tot heden
Praktisch alle straatnamen in de binnenstad van Breda zijn uiteraard o...
Gebieden
Eindstraat (Centrum)
Eindstraat (Centrum) 1100 tot heden
De Eindstraat is een belangrijke winkelstraat in het hart van Breda....
Gebieden
Torenstraat (Centrum)
Torenstraat (Centrum) 1100 tot heden
De Torenstraat is de straat die onder de Grote Toren langs loopt....
Gebieden
Ridderstraat (Centrum)
Ridderstraat (Centrum) 1100 tot heden
De Ridderstraat is een belangrijke winkelstraat in het hart van Breda....
Gebieden
Grote Markt (Centrum)
Grote Markt (Centrum) 1275 tot heden
De Grote Markt is het middelpunt van Breda....
Gebieden
Waarneming Karrestraat riolering  1994
Tijdens de vervanging van de 19e eeuwse hoofdriolering kon in het ...
Archeologie
Opgraving Karrestraat 24-26 (P&C)  1994
Bij de bouw in 1994 van de nieuwe Peek&Cloppenburg winkel aan de Karre...
Archeologie
Opgraving Grote Markt 7-9 1980
In 1980 werd, voorafgaand aan een bouwproject, archeologisch onderzoek...
Archeologie
Architect Jan van Dongen
Architect Jan van Dongen 1896 tot 1934
Jan A. van Dongen (Breda, 1866-1934) studeerde van 1886 tot 1890 ...
Personen

Locatie

Deel dit artikel

Facebook Twitter