Jan Meijvis

Personen
1882 tot 1961
  • groepsportret personeel van de Genta sigarenfabriek. Rechts zittend op de voorgrond, Jan Meyvis (Breda Beeldcollectie, Stadsarchief Breda)  

Socialist

Het leven van Jan Meijvis lijkt op dat van vele socialistische Bredanaars; een aaneenschakeling van armoede, honger, uitbuiting, brood- en eerroof. Het leven van Jan Meijvis staat model voor de opgang van de arbeiderswereld, de strijd voor de verheffing van de werkende mens.

Johannes Martinus Meijvis werd geboren in de buurt van de bierbrouwerij de Drie Hoefijzers in wat toen nog officieel de gemeente Teteringen was. Arbeidersfamilies verhuisden vaak en de familie ging op een gegeven moment in het Coehoornstraatje wonen in de gemeente Breda. Deze arbeidersstraat met kleine huizen is al lang geleden gesloopt. Jan Meijvis zei over die tijd: ‘We hadden eigenlijk altijd honger, heel gewoon honger, omdat er geen geld was om brood te kopen. Dekens hadden we niet. We lagen in de bedstee onder een oude jas.’ Jans vader was een gelovige katholiek, maar hij wilde niets aannemen van de liefdadigheid. Hij had ook zijn trots. Toen Jan Meijvis trouwde kon zijn moeder geen handtekening zetten omdat ze niet kon schrijven.

Sigarenmaker en socialist

Na de lagere school, op zijn twaalfde, ging Jan de fabriek in. Hij begon als leerjongen in de sigarenfabriek van Meeuwesen in de Dwarsstraat (bij de Middellaan). Voor zes lange werkdagen per week ontving hij dertig cent. In de fabriek leerde hij ook het socialisme kennen. In 1899 of 1900 sloot hij zich aan bij de socialistische vakbeweging, de Nederlandsche Internationale Sigarenmakers- en tabaksbewerkersbond. De afdeling was ‘geheim’. Later werkte hij op de fabriek van Victor Boes, de fabriek Sumatra, naast de Suikerfabriek, onder wat toen nog de gemeente Princenhage was. Toen Boes er achter kwam dat Meijvis lid was van de socialistische vakbond werd hij met onmiddellijke ingang ontslagen. In 1902 trouwde hij met Helena Ripzaad, meestal Leentje genoemd. Ze kregen veertien kinderen, vier daarvan stierven jong. Bij de volgende sigarenfabriek, Mast van Belle, werd hij ontslagen in 1905, ook weer vanwege zijn lidmaatschap. Een staking van zijn medearbeiders haalde niets uit.

Gemeenteraadslid voor de SDAP

Jan Meijvis woonde nog een tijd in Geertruidenberg en kwam toen weer terug naar Breda. In 1905 werd hij lid van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij, de SDAP. Van 1919 tot en met 1941 zat hij voor de SDAP in de gemeenteraad. Hij was ook de stuwende kracht achter de Algemene Woningbouwvereniging. De woningen van deze vereniging tussen de Van Vlietstraat en de Pieter Nuijtsstraat zijn (volgens een gevelsteen) gebouwd in 1923-1924. Jan Meijvis heeft vanaf de oplevering tot aan het einde van zijn leven aan de Van Vlietstraat gewoond. Zijn officiële beroep was altijd nog sigarenmaker. Verder was hij lid van de Bredasche Bestuurdersbond (de vakbondskoepel), de Kolenbond, de muziekvereniging Kunst aan het Volk enzovoorts. Hij gooide in de tijd die hij over had graag een dobbertje uit en was erelid van de Baroniesche Hengelaars. Na de Tweede Wereldoorlog sloot hij zich meteen aan bij de Partij van de Arbeid.

Ereburger

In 1947 werd Jan Meijvis 65 jaar. Hij werd door de PvdA en het NVV (de vakbond) flink in de bloemetjes gezet. ‘Gij hebt uw hele leven getoond dat gij een kerel waart. Trots broodroof en vervolging zijt gij steeds voorwaarts gegaan. Gij zijt geweest de fakkeldrager van Breda en ver daarbuiten.’ De gemeenteraad benoemde hem tot ereburger van Breda. Jan Meijvis zei zelf: ‘Ik heb gedaan wat ik kon. Ik heb heus niet mezelf gezocht en ook niet mijn voordeel. Maar als ik al die ellende zag van de arbeiders, dan moest ik op pad om de mensen de ogen te openen.’ Hij overleed op 15 oktober 1961, 79 jaar oud. Zijn begrafenis op 18 oktober werd een grote manifestatie.

Literatuur

Alex Laenen, Jan Meijvis (1882-1961), een markant socialist (Breda, 1991).
Harry van Raak, 't Roode spook sluipt door Breda, honderd jaar sociaal-democratie in de Bredase politiek (Breda, 2005).
F.A.T.M. van der Vorst, 75 Jaar Algemene Woningbouwvereniging Breda e.o., ‘De moderne oprichting moet zegevieren’ (Breda, 1995).


Ook interessant

Sociale woningbouw
In 1901 werd de Woningwet aangenomen. Met deze wet werden mogelijkhede...
Bouwwerken

Locatie

Deel dit artikel

Facebook Twitter