Ginnekenstraat (Centrum)

Gebieden
1200 tot heden
  •  

De Ginnekenstraat is één van de belangrijkste winkelstraten in het centrum van Breda. De Ginnekenstraat, Eindstraat, Karrestraat, Torenstraat en Vismarktstraat moeten dateren uit de twaalfde eeuw. Men veronderstelt algemeen dat deze straten onderdeel uitmaakten van de prestedelijke nederzetting als ontsluitingsroute vanuit het zuiden. Deze straten vormen dus de oudste generatie straten in het centrum. Ook de Schoolstraat en de Cingelstraat lijken topografisch tot deze eerste generatie te behoren.

Ginnekenseinde

Henk Muntjewerff en Harry Gerritsen schrijven dat de oudste vermelding van de Ginnekenstraat uit 1347 is. De bebouwing hier wordt dan aangeduid als Buiten de Eindpoort. Deze naam wordt in de vijftiende eeuw wel afgewisseld met de aanduiding Buiten de Lombaardpoort. Met deze namen werd het hele gebied buiten de stadspoort aangeduid tot aan de Molenlei, de grens met Ginneken. De bebouwing van de Ginnekenstraat vormde een einde, de stadsbebouwing buiten de muren, net zoals het Gasthuiseinde, de huidige Boschstraat. De naam Ginnekenseinde komt voor vanaf 1499. Ook de huidige Ginnekenweg, voor zover deze onder Breda viel, werd zo genoemd. Het Ginnekenseinde was blijkbaar zó belangrijk dat het ook wel zonder meer het Einde genoemd werd.

Ginnekenstraat

Bij de Rul, het riviertje dat ter plaatse van de huidige Stallingstraat liep, stond een draaiboom. Rond 1535-1540 werd het Ginnekenseinde binnen de nieuwe wallen getrokken en verdween ook de draaiboom. De naam Ginnekenseinde was tamelijk hardnekkig. Pas in 1640 duikt de naam Ginnekenstraat op. Nog in de achttiende eeuw werd de straat regelmatig het Ginnekenseinde genoemd. Pas sinds de invoering van straatnaamborden in 1812 heeft de naam Ginnekenstraat de alleenheerschappij.

Achter Sint Joost

In de Ginnekenstraat bevinden zich diverse gangen en stegen met een eigen geschiedenis. Tussen de Sint Joostkapel in de Ginnekenstraat en nummer 29 bevindt zich een gang, die vanouds bekend stond als Achter Sint Joost. De huisjes dateerden gedeeltelijk al van vóór 1800.

Fort

Tussen Ginnekenstraat 85 en 111 lag een gang van twaalf huisjes die het Fort genoemd werd. Een fort was een vrij algemene aanduiding voor een rij arbeidershuisjes.

Beemdgang

De Beemdgang begint aan de Ginnekenstraat tussen de huisnummers 4 en 14. De poort is afgesloten met een hek. De steeg is ontstaan als een particuliere gang die via een bruggetje toegang gaf, tot het eiland de Beemd in de rivier de Mark. Later zijn in deze poort huizen gebouwd, waardoor hij het karakter kreeg van een gemene gang. Later raakten alle eigendommen weer in één hand waardoor het semi-openbare karakter van de gang weer verloren ging. De naam Beemdgang wordt genoemd in verschillende bronnen uit de achttiende en negentiende eeuw.

Rode Poort

Tussen Ginnekenstraat 16 en 26 loopt een brede, doodlopende gang naar het westen. In de gang bevinden zich diverse adressen. Voorheen droeg deze gang de naam de Rode Poort, waarschijnlijk naar de kleur van de poort die de gang afsloot.

Archeologisch onderzoek

In 1963 werd een poorttoren van de veertiende eeuwse Eindpoort opgegraven.Ruim twintig jaar later werd bij rioolwerkzaamheden tegenover de toegang tot de Houtmarkt muurwerk van een zogenaamde voorpoort ontdekt. Deze lag dus aan de buitenzijde van de gracht. 
In 2008 werd het begraafplaatsje achter de St. Joostkapel opgegegraven. Dat bleek grotendeels al geruimd te zijn behalve de zijde aan de Zandpoort. Daar lagen nog begravingen, vermoedelijk overledenen uit het Tuchthuis. Er werden nauwelijks resten van de oorspronkelijke kapel aangetroffen. De huidige kapel heeft  namelijk maar 1/3 van de oorspronkelijke lengte. Wel werd er een bronsgietkuil of -oven gevonden. Hier werd brons gesmolten voor het vervaardigen van kerkklokken.


Literatuur

Chr. Buiks, Toponiemen van Teteringen (z.p., 1990).
Wim Hupperetz, Het geheugen van een straat, Achthonderd jaar wonen in de Visserstraat te Breda (Utrecht, 2004).
Henk Muntjewerff en Harry Gerritsen, ‘De straten van Breda naar Ginneken’, in Engelbrecht van Nassau 2007, nummer 1.
Gerard Otten, De straten van Breda (Breda, 1988).

Ook interessant

Straatnamen Breda Centrum
Straatnamen Breda Centrum 1125 tot heden
Praktisch alle straatnamen in de binnenstad van Breda zijn uiteraard o...
Gebieden
Opgraving Achter de Lange Stallen 2012
In het voorjaar van 2012 heeft het Archeologisch Diensten Centrum (ADC...
Archeologie
Opgraving Achter de Lange Stallen 2008
In het kader van de (toen nog actuele) herinrichting van het parkeerte...
Archeologie
Nieuwe Ginnekenstraat (Centrum)
In 1876 werd de Straatweg van Breda naar Ginneken, die oorspronkelijk ...
Gebieden
Doelsteeg (Centrum)
Doelsteeg (Centrum) 1500 tot heden
Het beleid van de gemeente Breda is oude stegen en gangen te behouden ...
Gebieden
Stallingstraat (Centrum)
Stallingstraat (Centrum) 1682 tot heden
Dit zijstraatje van de Ginnekenstraat wordt voor het eerst genoemd in ...
Gebieden
Akkerstraat (Centrum)
Akkerstraat (Centrum) 1350 tot heden
De Akkerstraat is een van de zijstraten van de Ginnekenstraat. Toen Br...
Gebieden
Van Coothplein (Centrum)
Van Coothplein (Centrum) 1875 tot heden
In 1682 werd de vesting Breda gereconstrueerd. Daarbij werden de stads...
Gebieden
Opgraving Karnemelkstraat / Eindpoort  1963
Na de afbraak van het hoekpand Ginnekenstraat en de (toen nog smalle) ...
Archeologie
Waarneming Ginnekenstraat 2-4 riolering  1994
Bij de aansluiting van een nieuw hoofdriool op het Oude Vestriool, een...
Archeologie
Opgraving Ginnekenstraat 117 1983
In de zomer van 1983 is er een korte waarneming uitgevoerd in een bouw...
Archeologie
Sint Joostkapel aan de Ginnekenstraat
Op 20 mei 1436 was men druk bezig met de bouw van de Sint-Joostkapel. ...
Bouwwerken

Locatie

Gerelateerd nieuws

Deel dit artikel

Facebook Twitter