Engelbrecht I van Nassau

Personen
1370 tot 1442
  • Engelbrecht I. Detail uit het grafmonument voor Engelbrecht I ,Johanna van Polanen en Jan IV (foto: Grote kerk Breda)  

Heer van Breda van 1403-1442

Engelbrecht I van Nassau-Dillenburg werd geboren op het slot Dillenburg in Duitsland, ergens tussen 1370 en 1380, als zoon van graaf Jan I van Nassau-Dillenburg en Margaretha, gravin van der Marck.
Hij werd heer van Breda door zijn huwelijk met de erfdochter Johanna van Polanen en werd opgevolgd door zijn zoon Jan IV van Nassau. Om versnippering van het familiebezit te voorkomen was Engelbrecht geestelijke geworden en had hij afgezien van een erfenis. Hij was student in Keulen in 1389 en domproost in Münster tot 1399, zonder overigens te zijn gewijd. Omdat zijn beide broers kinderloos waren, deed hij weer afstand van de proosdij en trouwde in Breda op 1 augustus 1403 met Johanna van Polanen (1392-1445), vrouwe van Breda en de Lek. Tot haar erfenis behoorden vele heerlijkheden en ridderhofsteden in Holland en Brabant, Henegouwen, Utrecht en Zeeland. In 1403 was Engelbrecht de dertig al voorbij, van hoge adel, maar met weinig geld. Johanna was pas elf jaar oud en schatrijk. Het paar werd uiteraard om politieke redenen aan elkaar gekoppeld.

Blijde Inkomst, 1404

Engelbrecht I van Nassau en Johanna van Polanen hielden op 24 augustus 1404 hun Blijde Inkomst in Breda. Ter gelegenheid hiervan gaven zij enkele voorrechten aan hun onderdanen, die zij vastlegden in een oorkonde. De originele oorkonde is bewaard gebleven en bevindt zich in het stadsarchief, met het uithangend zegel van Johanna van Polanen in bruine was. Het zegel van graaf Engelbrecht is verloren gegaan. Op de achterzijde staat geschreven ‘Chartre van de Blijde Incomste van Engelbrecht, jongcgreve tot Nassau en Johan, vrouw van der Lecke, 1404.’

Engelbert van Nassauplein

Op 5 juli 1905 maakte de directie van de Bredasche Bouwgrond-Maatschappij door middel van een advertentie in de kranten bekend dat zij ter gelegenheid van de onthulling van het gedenkteken de verbindingsweg met het Mastbos de naam had verleend van Baronielaan en aan het ‘rondpoint’ de naam had gegeven van Engelbert van Nassauplein. De aanduiding ‘Engelbert’ in plaats van ‘Engelbrecht’ is typisch voor die tijd. Deze pleinnaam is sindsdien in de versukkeling geraakt. We zullen op het ronde plein in de Baronielaan (met de vier kastanjebomen) geen straatnaambordje ‘Engelbert van Nassauplein’ meer aantreffen.

Literatuur

M.W. van Boven, ‘De inhuldiging van de heren van Breda’, in Th.E.A. Bosman, J.P.A. Coopmans en B.C.M. Jacobs, De heerlijke stad, achtste colloquium De Brabantse Stad, Bergen op Zoom, 2 en 3 oktober 1987 (Assen en Maastricht, 1988).
F.F.X. Cerutti, Middeleeuwse rechtsbronnen van stad en heerlijkheid Breda, Deel 1: Inleiding, rechtsbronnen tot 1405 (Utrecht, 1956).
Thomas Ernst van Goor, Beschryving van stadt en lande van Breda (’s-Gravenhage, 1744).
Johan Hendriks, Gerard Otten en Patricia Böschen (red.), Het Breda boek (Zwolle en Breda, 2008).
Frie van der Heijden, ‘Joyeuse entrée van Engelbrecht en Johanna, 24 augustus 1404’, in Engelbrecht van Nassau, jaargang 2004, p. 148-153.
Gerard Otten, ‘Het Baroniemonument en de baronie van Breda, een verzonnen traditie’, in Jaarboek de Oranjeboom L (1997).
Gerard Otten, ‘De Nassaustraatnamen in Breda, een verkenning’, in Engelbrecht van Nassau, jaargang 2010, nummer 4.
Gerard Otten, ‘Nassaumonumenten en Nassaustraatnamen in het Bredase negentiende-eeuwse beschermd stadsgezicht (1905-1911)’, deel een, in Engelbrecht van Nassau, jaargang 2011, nummer 4 en deel twee in jaargang 2012, nummer 1.
V. Paquay, ‘Dynastiek zelfbewustzijn in steen, herdatering en situering van het Nassaugrafreliëf in de Grote Kerk te Breda’, in Jaarboek de Oranjeboom XL (1987).

Ook interessant

De Nassaus en Oranjes als heren en baronnen van Breda
De Nassaus en Oranjes 1403 tot heden
Engelbrecht van Nassau werd heer van Breda door zijn huwelijk met de e...
Personen
Jan IV van Nassau
Jan IV van Nassau 1410 tot 1475
Heer van Breda van 1442-1475 Jan IV van Nassau was de oudste zoon van...
Personen
Johanna van Polanen
Johanna van Polanen 1392 tot 1445
Johanna van Polanen werd geboren op 10 januari 1392. Haar geboorteplaa...
Personen
Waarneming Nassau Grafkelder 1996
In het kader van de restauratie van de Grote Kerk van Breda werd in me...
Personen
Archeologie
Grote of Onze Lieve Vrouwekerk
De Grote of Onze Lieve Vrouwekerk was vanouds de belangrijkste kerk va...
Bouwwerken
Baronielaan en Engelbert van Nassauplein
Baronielaan (Zandberg) 1898 tot heden
Aan het einde van de negentiende eeuw werden er in Breda verschillende...
Gebieden
Koningin onthult Baroniemonument
Op 3 juli 1905 werd het Baroniemonument in het Valkenberg onthuld door...
Gebeurtenissen
Het laatgotische Nassaumonument
Het grafmonument voor Engelbrecht I met zijn vrouw Johanna van Polanen...
Voorwerpen
Johanna van Polanen sticht kerk en klooster
Uit een oorkonde uit 1440 blijkt dat Johanna van Polanen de bedoeling ...
Bouwwerken
Blijde inkomst van Engelbrecht en Johanna
De erfdochter van de Polanens, Johanna, trouwde in 1403 met Engelbrech...
Gebeurtenissen

Locatie

Deel dit artikel

Facebook Twitter