De Speelhuislaan: een maliebaan (Belcrum)

Gebieden
1621
  • Bron:stadsarchief Breda  

Breda was voorheen de residentiestad van de Nassaus en de Oranjes. Filips Willem (1554-1619), de oudste zoon van Willem van Oranje, legde vanaf 1612 ten noorden van het Kasteel een zogenaamde warande aan, een parkachtig bos waarin wilde dieren werden gehouden. Na de dood van Filips Willem bouwde zijn broer Maurits (1567-1625) hier in 1621 het zogenaamde Speelhuis, midden in een sterrenbos, een ster van lanen. De toegangsweg tot het Speelhuis bestaat nog, de Speelhuislaan. Aanvankelijk heette deze de Jeu de la Palamaille of Palmage.

In de zestiende eeuw al werd aan het Franse hof het balspel mail gespeeld. Via de adellijke hoven in Europa werd het spel verspreid. Met het Nederlandse maliespel wordt het Franse mail op een vaste baan bedoeld, pallemaille geheten. Een houten bal moest met een slaghout op een lange baan met zo weinig mogelijk slagen tussen twee palen wordt geslagen, waarbij halverwege de baan een poort moest worden genomen. De betekenis van het woord maliebaan verschoof later naar een wandelweg of zelfs een winkelboulevard. Veel straatnamen in grote steden in Europa herinneren nog aan het maliespel dat daar ooit gespeeld werd: de Rue du Mail in Parijs, Pall Mall in Westminster in Londen en de Maliebaan in Utrecht. Het Speelhuis bij Breda werd gesloopt in 1824.

Literatuur

Chr. Buiks, Noordbrabantse plaatsnamen, Teteringen (z.p., 1990).

Frans Gooskens, ‘Het speelhuis in het Belcrumbos bij Breda, de ontwikkeling van een warandepark door de Nassaus tussen 1610 en 1621’, in Jaarboek de Oranjeboom LXII (2009).

Karel A.H.W. Leenders, ‘Het landgoederenlandschap rond Breda’, in Jaarboek de Oranjeboom LII (1999).

Gerard Otten, De straten van Breda (Breda, 1988).

Nollen J. en F.J.C. Peters, erfgoedbrief 15, archeologisch jaaroverzicht 2009.

Ook interessant

Maurits van Oranje
Maurits van Oranje 1567 tot 1625
Maurits van Oranje was als prins van Oranje en baron van Breda de opvo...
Personen
De electrotechnische fabriek Electron
De electrotechnische fabriek Electron was ooit letterlijk en figuurlij...
Bouwwerken
Opgraving Speelhuis Speelhuislaan 2009
Opgraving Speelhuis 2009 1620 tot 1820
Tijdens het proefsleuvenonderzoek in het voorjaar van 2009 werd onderz...
Archeologie
Speelhuislaan (Belcrum)
Speelhuislaan (Belcrum) 1612 tot heden
De historisch-geograaf Karel Leenders zegt dat er rond Breda sprake is...
Gebieden
Het Speelhuis
Het Speelhuis 1618 tot 1824
Midden in het Twaalfjarig Bestand (1609-1621) en dus in de periode dat...
Bouwwerken

Locatie

Speelhuislaan, Breda

Deel dit artikel

Facebook Twitter